Medische Encyclopedie – Overschiese Apotheek – Rotterdam

Overschiese Apotheek

Rotterdamse Rijweg 130 3042 AS Rotterdam Tel:010-4154422 Fax:010-4621007

Medische Encyclopedie

Inhoud

hydroxychloroquine

Hydroxychloroquine heeft een meervoudige werking. Het remt het ontstekingen bij reuma, lupus erytematodes (LE) en lichtovergevoeligheid. Verder doodt het bepaalde parasieten, zoals de malariaparasiet.

Artsen schrijven het voor bij reumatoïde artritis, juveniele idiopathische artritis (jeugdreuma), lupus erythematodes (LE), lichtovergevoeligheid en bij malaria.
Artsen schrijven het soms voor bij Q-koorts.

Wat doet hydroxychloroquine en waarbij gebruik ik het?

Reumatoïde artritis

Verschijnselen
Reumatoïde artritis is een chronische ontsteking in gewrichten. Het geeft pijn, stijfheid en zwelling in de gewrichten van bijvoorbeeld de handen, polsen, enkels of voeten. Meestal zijn de verschijnselen zowel links als rechts in dezelfde gewrichten aanwezig. Door de ontsteking wordt het gewricht dik en gevoelig, soms ook warm. Op den duur raken de gewrichten beschadigd.

Oorzaak
Reumatoïde artritis is een auto-immuunziekte. Dat betekent dat het lichaam antistoffen maakt tegen eigen lichaamscellen, in dit geval van de gewrichten. Hierdoor ontstaat een ontsteking die het gewricht verder beschadigt. Het is onbekend waarom het lichaam zich keert tegen de eigen cellen.

Werking
Hydroxychloroquine remt ontstekingen in de gewrichten. Hoe het effect precies tot stand komt is onbekend.

Hydroxychloroquine is een DMARD: een zogenaamde Disease Modifying Antirheumatic Drug. Dit zijn medicijnen die de schade aan de gewrichten door reuma afremmen. Ze hebben geen snel effect op de pijn, maar ze onderdrukken de ontstekingsverschijnselen.

Behandeling
Artsen schrijven hydroxychloroquine voor als andere DMARD’s, zoals methotrexaat, onvoldoende effect hebben.

Effect
Net als de andere DMARD’s werkt hydroxychloroquine niet meteen. De werking is meestal binnen 2 tot 3 maanden merkbaar.

Lees meer over reumatoïde artritis . “

Juveniele idiopathische arthritis (jeugdreuma, reuma bij kinderen)

Artsen schrijven hydroxychloroquine voor bij kinderen met juveniele idiopathische artritis (jeugdreuma).

Bij jeugdreuma zijn bepaalde gewrichten ontstoken. Het geeft pijn, stijfheid en zwelling in de gewrichten van bijvoorbeeld handen, polsen, enkels of voeten. Door de ontsteking wordt het gewricht dik en gevoelig, soms ook warm. Op den duur kunnen de gewrichten beschadigd raken of kan groeiachterstand optreden.

Werking en effect
Hydroxychloroquine remt ontstekingen in de gewrichten. Hoe het effect precies tot stand komt is onbekend.

Hydroxychloroquine is een DMARD: een zogenaamde Disease Modifying Antirheumatic Drug. Dit zijn medicijnen die de schade aan de gewrichten door reuma afremmen. Ze hebben geen snel effect op de pijn, maar ze onderdrukken de ontstekingsverschijnselen. De klachten als pijn en stijfheid nemen meestal binnen 2 tot 3 maanden af.

Behandeling
Artsen schrijven hydroxychloroquine voor als andere DMARD’s onvoldoende effect hebben.

 

Lees meer over juveniele idiopathische arthritis (jeugdreuma, reuma bij kinderen) . “

Lupus Erythematodes (LE)

Verschijnselen
Lupus erythematodes, ook wel LE genoemd, is een chronische ontsteking van de huid. Behalve de huid kunnen ook gewrichten, nieren, longen en andere organen ontstoken zijn. Dan noemt men het wel ‘systemische LE’ of ‘SLE’. De ziekte komt in aanvallen, maar kent ook rustige periodes.

Een aanval lijkt op een ernstige griepperiode met koorts, spierpijn, gewrichtspijn en vermoeidheid. Bovendien komen er meestal huidafwijkingen voor, zoals rode vlekken in het gezicht en verschillende soorten huiduitslag.

Oorzaak
LE is een auto-immuunziekte. Dat betekent dat het lichaam antistoffen maakt tegen eigen lichaamscellen, in dit geval van de huid, gewrichten, nieren en longen. Hierdoor ontstaan ontstekingen. Het is onbekend waarom het lichaam zich keert tegen de eigen cellen.

Behandeling
Lupus erythematodes wordt meestal behandeld met ontstekingsremmende bijnierschorshormonen, zoals prednisolon. Deze remmen de ontstekingen. Als u alleen huidklachten hebt, kunt u ook bijnierschorshormonen in een zalf of crème gebruiken.

Als bijnierschorshormonen niet voldoende helpen, kan de arts een ander medicijn proberen, zoals hydroxychloroquine.

Werking
Hoe hydroxychloroquine werkt bij LE is niet bekend. Meestal gebruikt u het tijdens een aanval in hoge dosering gedurende enkele weken. Daarna is een lagere dosering gedurende langere tijd voldoende om de verschijnselen voor een groot deel te onderdrukken.

Lees meer over lupus erythematodes (le) . “

Lichtovergevoeligheid

Lichtovergevoeligheid heet ook wel zonneallergie. Zonlicht bevat UV-A licht en UV-B licht. Bij zonnebrand is UV-B de grootste boosdoener; bij zonneallergie is dat UV-A licht.

Verschijnselen
Als uw huid overgevoelig is voor zonlicht, krijgt u huiduitslag nadat u in de zon bent geweest. U krijgt dan jeuk, roodheid, galbulten en een schilferende huid. Meestal begint de huidirritatie als de zon krachtiger wordt. Dus in het voorjaar of het begin van de zomer. De klachten kunnen elk jaar erger worden.

Oorzaak
Vaak is onbekend waarom de huid overgevoelig op de zon reageert.

Behandeling
Bij overgevoeligheid voor licht is het advies om het zonlicht zo veel mogelijk te vermijden. Bij minder ernstige vormen kunt u ook uw huid in het voorjaar geleidelijk aan de zon laten wennen. Gebruik daarbij een goed zonnebrandmiddel. Eventueel kunt u ook uw huid laten wennen door in het voorjaar lichttherapie te ondergaan.

Als wennen van de huid niet helpt, kan de arts een ontstekingsremmende crème of zalf voorschijven. Deze onderdrukken de verschijnselen, zoals jeuk, roodheid en schilfering.
In ernstige gevallen en als andere medicijnen niet helpen, kan de arts hydroxychloroquine voorschrijven. U mag het dan alleen gebruiken in periodes dat u veel last heeft van de zon, zoals in de zomer.

Werking
Hoe hydroxychloroquine werkt bij lichtovergevoeligheid is niet bekend.

Lees meer over lichtovergevoeligheid . “

Malaria

Oorzaak
Bij reizen naar, of verblijf in, de tropen moet u rekening houden met malaria. Malaria ontstaat door besmetting met een parasiet. Deze parasiet komt via de steek van een besmette mug in het bloed.

Een groot deel van de muggen in tropische landen is besmet met de malariaparasiet. De parasieten nestelen zich eerst in de lever. Als ze het volwassen stadium bereiken, verhuist een deel van deze parasieten naar de rode bloedcellen. In de rode bloedcellen ontwikkelen de parasieten zich verder, waardoor de rode bloedcellen kapot gaan. Dit veroorzaakt de malaria-aanval. De parasieten die in de lever zijn achtergebleven, kunnen weken tot maanden later op dezelfde manier een nieuwe malaria-aanval veroorzaken.

Verschijnselen
Als de parasiet in de rode bloedcellen zit ontstaat koorts. U merkt malaria dan ook aan een grieperig gevoel, gevolgd door koude rillingen en koortspieken.

Malaria voorkómen (profylaxe)
U kunt malaria voorkomen met een combinatie van malariatabletten en beschermende maatregelen tegen muggenbeten:

  • Draag na zonsondergang bedekkende kleding, dus een lange broek, lange mouwen, sokken en dichte schoenen.
  • Smeer op de onbedekte huid, zoals gezicht, handen en enkels, een insectenwerende lotion. Middelen die DEET bevatten hebben het beste effect.
  • Slaap ’s nachts onder een klamboe. Bij voorkeur één die is geïmpregneerd met een insectenwerend middel.

Er zijn veel verschillende medicijnen tegen malaria. Uw huisarts, apotheek, GGD of reisorganisatie geeft advies welke geschikt is voor u. Dat is afhankelijk van het gebied waar u heen gaat, hoelang u gaat en hoe primitief u daar verblijft. Verder is belangrijk of u zwanger bent of een chronische ziekte heeft.

Hydroxychloroquine wordt in Nederland nauwelijks meer voorgeschreven om malaria te voorkomen. Andere medicijnen werken beter en hebben minder bijwerkingen.

Malaria behandelen
Een enkele keer blijkt toch een infectie op te treden. U merkt dat u malaria heeft als u last krijgt van griepachtige verschijnselen, zoals hoofdpijn, spierpijn, misselijkheid, braken en diarree. Koortspieken met daartussen perioden waarin u geen koorts heeft, zijn typerend voor malaria.

Gebruikte u medicijnen om malaria te voorkomen en krijgt u toch malaria? Dan kan het zijn dat u geen koorts krijgt. En heeft u soms alleen last van een grieperig gevoel. Raadpleeg altijd bij griepverschijnselen een arts. Ook als u al weken of maanden thuis bent na uw reis naar de tropen.

Een malaria-aanval kan namelijk nog weken of maanden na terugkomst optreden. Uw arts zal u een medicijn voorschrijven om de parasiet te bestrijden, zoals hydroxychloroquine. U moet dan een korte kuur met een hoge dosis volgen om er zeker van te zijn dat alle malariaparasieten worden gedood.

 

 

Lees meer over malaria . “

Q-koorts

Q-koorts is een infectie met een bacterie. De infectie kan van dieren worden overgebracht op mensen. In Nederland zijn dit meestal geiten, en soms schapen. De bacterie zit in de mest, urine en melk van het dier. Als het dier lammetjes krijgt, komen bij de bevalling extra veel bacteriën in de lucht. Als u de lucht met Q-koortsbacteriën inademt, kunt u na 2 tot 6 weken Q-koorts krijgen.

Verschijnselen
Sommige mensen merken niets van een besmetting. Mensen die wel ziek worden, voelen zich grieperig. Ze krijgen koorts, hoofdpijn, koude rillingen, spierpijn en moeten hoesten. De ziekte kan soms na 1 of 2 weken vanzelf weer overgaan. Soms verloopt de ziekte ernstiger. U kunt een longontsteking krijgen, of een leverontsteking met misselijkheid, braken en diarree.

Ongeveer een kwart van de mensen heeft na een jaar nog last van de Q-koorts. U kunt dan vermoeid blijven, spier- en gewrichtspijn hebben en zich moeilijk concentreren. In zeldzame gevallen ontstaan ontstekingen aan hart en bloedvaten. Dit veroorzaakt ernstige vermoeidheid en benauwdheid, wat de conditie nog slechter maakt.

Behandeling
Als u Q-koorts heeft zal uw arts u een antibioticum voorschrijven, zoals doxycycline, voor een periode van 2 tot 3 weken.

Als u chronische Q-koorts heeft, schrijft uw arts meestal hydroxychloroquine voor, samen met het antibioticum doxycycline.

In sommige gevallen schrijft uw arts ook deze combinatie voor als u Q-koorts heeft zonder dat het nog chronisch is. Het kan dan voorkomen dat de infectie chronisch wordt.

Lees meer over q-koorts . “

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven.

Meestal zijn er weinig bijwerkingen bij de toepassing om malaria te voorkomen, omdat hierbij de dosering veel lager en de tijdsduur korter is dan bij de andere toepassingen.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

  • Weinig eetlust

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

  • Huiduitslag, jeuk, galbulten, haaruitval en zwartblauwe verkleuring van nagels of slijmvliezen.
    Als u psoriasis heeft, kunt u meer last krijgen van deze aandoening. Ook kunnen de psoriasisplekken veranderen, bijvoorbeeld met meer puistjes.

    Deze bijwerkingen verdwijnen weer als u stopt met dit medicijn.
    In zeldzame gevallen kunt u plekken met rode jeukende bultjes op uw lichaam krijgen. Deze huiduitslag kan het gevolg zijn van overgevoeligheid, maar dat hoeft niet. Raadpleeg uw arts bij huiduitslag.
    Neem contact op met uw arts als u meer last krijgt van psoriasis.

  • Hoofdpijn en duizeligheid.

  • Oorsuizen, draaiduizeligheid en doofheid. Krijgt u last van oorsuizen of kunt u minder goed horen? Waarschuw dan een arts.

  • Maagdarmklachten, zoals misselijkheid, buikpijn, diarree en braken.

    Om misselijkheid te voorkomen, kunt u dit medicijn innemen tijdens of vlak na het eten of met wat voedsel.

  • Zenuw- en spieraandoeningen, zoals tintelingen of een doof gevoel in armen of benen, epilepsie, spierzwakte en verminderde reflexen. Mensen met de spierziekte myasthenia gravis of met epilepsie kunnen extra last van hun aandoening krijgen.

    Overleg hierover met uw arts.

    Bij langdurig gebruik wordt het aangeraden om regelmatig de spieren en reflexen te laten controleren.

  • Psychische klachten, zoals een zenuwachtig, opgewonden of onrustig voelen, angstig, depressief of juist heel blij voelen, sneller geëmotioneerd zijn, ernstige verwardheid waarbij u dingen ziet, voelt of hoort die er niet zijn (hallucinaties) of gedachten aan zelfmoord.

    Merkt u dat u last heeft van 1 of meer van deze bijwerkingen? Neem dan direct contact op met uw arts. 

  • Oogaandoeningen, zoals aandoeningen van het hoornvlies of het netvlies. Soms merkt u dit niet. Soms ziet u wazig, ziet u een kleurloze ring rond lampen (halo's), bent u gevoelig voor fel licht, ziet u kleuren anders, ziet u lichtflitsen of heeft u moeite met lezen.

    Het risico is groter als u jarenlang hoge doseringen gebruikt.

    Als u hydroxychloroquine langdurig gebruikt, zal uw arts uw ogen controleren. Dit gebeurt binnen een jaar nadat u bent gestart met dit medicijn. Daarna worden uw ogen vaker gecontroleerd, meestal jaarlijks. Soms controleert uw arts uw ogen meerdere keren per jaar, bijvoorbeeld als u dit middel langer dan 5 jaar gebruikt of een hoge dosering gebruikt.

  • Gevoeligheid van de huid voor zon of zonnebank.

    Hoewel dit medicijn bij de meeste mensen werkt tegen lichtovergevoeligheid, kan het bij sommige mensen juist zonnebrand, huiduitslag en jeuk veroorzaken. Blijf in dat geval uit de zon en ga niet onder de zonnebank.

  • Overgevoeligheid voor dit medicijn. U merkt dit aan huiduitslag, galbulten of jeuk.

    Raadpleeg dan uw arts.
    Een ernstige overgevoeligheid is te merken aan benauwdheid, ernstige duizeligheid of een opgezwollen gezicht, lippen, mond, tong of keel. U kunt hierbij erg benauwd worden. Waarschuw dan direct een arts of ga naar de Eerste-hulpdienst.
    Als u overgevoelig bent voor hydroxychloroquine, mag u het niet meer gebruiken. Geef dit daarom aan de apotheker door. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn of daarop lijkende medicijnen niet opnieuw krijgt.

  • Ernstige hartklachten of hartritmestoornissen. U merkt ritmestoornissen soms alleen aan hartkloppingen, plotselinge duizelingen of als u even wegraakt.
    U kunt ook eerder hartfalen krijgen. Dit merkt u aan benauwdheid, ernstige vermoeidheid of aan zwellingen in de benen.
    Vooral mensen met de hartritmestoornis verlengd QT-interval hebben hier meer kans op.

    Gebruik dit medicijn NIET als u deze hartritmestoornis heeft.

  • Leveraandoeningen en bloedafwijkingen. Waarschuw uw arts bij een of meer van de volgende verschijnselen: plotselinge hevige pijn in de bovenbuik, gele verkleuring van de huid of het oogwit, onverklaarbare blauwe plekken, extreme vermoeidheid, keelpijn met koorts en blaren in de keel of bloedneuzen.

  • Mensen met de stofwisselingsziekte enzymtekort G6PD kunnen door hydroxychloroquine een ernstige bloedafwijking krijgen. Heeft u last van vermoeidheid, duizeligheid, bleekheid, gele huid, buikpijn, rugpijn of kortademigheid? Stop dan het gebruik en neem contact op met uw arts.

    Meld het enzymgebrek ook altijd in uw apotheek. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u alleen medicijnen krijgt die veilig zijn bij G6PD.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Mag ik hydroxychloroquine gebruiken met andere medicijnen?

Dit middel kan wisselwerkingen hebben met andere medicijnen. In de tekst hieronder staat alleen de werkzame stof van dit medicijn, dus niet de merknaam. Of uw medicijn die werkzame stof bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

  • Medicijnen met een verhoogd risico op hartritmestoornissen. Bij combinatie met hydroxychloroquine kan een ernstige hartritmestoornis ontstaan. Vooral bij vrouwen of bij mensen die ouder dan 70 jaar zijn of al een hartaandoening hebben. Overleg hierover met uw arts of apotheker. Mogelijk controleert de arts uw hart met een hartfilmpje. Of schrijft hij een ander medicijn voor. U merkt een hartritmestoornis aan plotselinge duizelingen of kortdurend buiten bewustzijn raken. Neem direct contact op met uw arts als u dit merkt.
  • Digoxine, een medicijn tegen hartritmestoornissen. Hydroxychloroquine kan de hoeveelheid digoxine in uw bloed verhogen. Hierdoor kunt u last krijgen van bijwerkingen van digoxine, zoals wazig zien, veranderingen in kleuren zien, misselijkheid, braken en verminderde eetlust. Wanneer u weer stopt met hydroxychloroquine, zal de hoeveelheid digoxine in het bloed weer dalen. Raadpleeg uw arts als u digoxine gebruikt en met het gebruik van hydroxychloroquine gaat beginnen of juist gaat stoppen. Uw arts zal bij het starten en stoppen van hydroxychloroquine de concentratie digoxine in uw bloed meten en eventueel de dosering van digoxine aanpassen.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?

autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap

Malaria

Een malaria-aanval vormt tijdens de zwangerschap een groot risico voor de zwangere vrouw en de baby. Daarom kunnen zwangere vrouwen beter niet reizen naar een gebied waar malaria voorkomt. Als dit toch nodig is:

  • Gebruikt u dit medicijn om malaria te voorkomen? In de lage dosering die nodig is om malaria te voorkomen, kunt u dit medicijn veilig gebruiken. Het wordt voor deze toepassing al jarenlang gebruikt door zwangere vrouwen, zonder nadelige gevolgen voor het kind.
  • Gebruikt u dit medicijn bij een malaria-aanval? Meld het aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent, of binnenkort wilt worden. Een malaria-aanval vormt een groot risico voor de moeder en de ongeboren baby. Het is daarom erg belangrijk dat de malaria wordt behandeld. Maar, over het gebruik van dit medicijn bij een malaria-aanval tijdens de zwangerschap is nog weinig bekend. Daarom is niet zeker of het altijd veilig is voor zwangere vrouwen en hun kind.

Reumatoïde artritis, lupus erythematodes (LE), lichtovergevoeligheid of Q-koorts
Gebruikt u dit medicijn bij reumatoïde artritis, lupus erythematodes (LE), lichtovergevoeligheid of Q-koorts? Over het gebruik van dit medicijn tijdens de zwangerschap bij deze aandoeningen is nog te weinig bekend. Meld het aan uw arts en apotheker als u zwanger bent, of binnenkort wilt worden. Samen kunt u bespreken wat het risico is voor de baby als u doorgaat met dit medicijn. Of wat het risico voor u of de baby is als u met dit medicijn stopt. Soms kan het ook schadelijk voor de baby zijn als een aandoening niet goed wordt behandeld.
Overleg daarom met de arts over de voor- en nadelen. Zo mogelijk kan de arts u een ander medicijn voorschrijven, waarvan wel bekend is dat het veilig is.

Borstvoeding

Malaria

  • Gebruikt u dit medicijn om malaria te voorkomen? U kunt dit medicijn veilig gebruiken. Het wordt al jarenlang gebruikt door vrouwen die borstvoeding geven, zonder nadelige gevolgen voor het kind.
  • Gebruikt u dit medicijn bij een malaria-aanval? Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Het medicijn komt in de moedermelk terecht. Dit is waarschijnlijk niet schadelijk voor de baby.


Reumatoïde artritis, lupus erythematodes (LE), lichtovergevoeligheid of Q-koorts
Gebruikt u dit medicijn bij reumatoïde artritis, lupus erythematodes (LE), lichtovergevoeligheid of Q-koorts? En wilt u borstvoeding geven? Overleg dan met uw arts of apotheker. Dit medicijn komt in de moedermelk. Het is niet zeker of dit medicijn veilig is voor de baby. Misschien kunt u overstappen op een ander medicijn. Een medicijn waarvan wel bekend is, dat u het veilig kunt gebruiken.

    Hoe gebruik ik dit medicijn?

    Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek.

    Wanneer?
    Neem dit medicijn tijdens of na het eten. U heeft dan minder kans op misselijkheid.

    Hoelang?

    • Lupus erythematodes (LE) en reumatoïde artritis: meestal is een langdurige behandeling nodig, afhankelijk van de ernst en de verschijnselen van uw aandoening.
    • Lichtovergevoeligheid: meestal gebruikt u dit medicijn alleen tijdens perioden met veel zonlicht, bijvoorbeeld tijdens de zomer.
    • Voorkomen van malaria: u gebruikt dit medicijn 1 keer per week. Begin met de eerste dosis 1 week voor u in het malariagebied verwacht aan te komen. Vervolgens gebruikt u tijdens uw verblijf iedere week 1 dosis. Ga daarmee door tot en met 4 weken nadat u weer weg bent uit het malariagebied. Maak de hele kuur af.
    • Behandelen van malaria: Soms gebruikt u dit medicijn 1 keer. En soms gebruikt u dit medicijn 3 dagen lang.
      Gebruikt u dit medicijn 3 dagen? Neem dan op de eerste dag dit medicijn 2 keer in, met een tussenpoos van 6 tot 8 uur. Op dag 2 en 3 neemt u dit medicijn 1 keer in.
    • Q-koorts: de behandeling bij chronische Q-koorts duurt meestal minstens 1,5 jaar. Om chronische Q-koorts te voorkomen duurt de behandeling minimaal 6 maanden.
    Terug naar overzicht